Балвен койу — сатып алуу же сатуу

Происхождение өлкөсү: Улуу Британия (Уэльс). Уэльс тоо койу балвен, же жөн эле балвен — бул уникалдуу түсү жана катаал тоо шарттарына мыкты адаптациясы менен белгилүү болгон сейрек жана баалуу абориген кой порода. Ал Уэльстин борбордук бөлүгүндөгү катаал ландшафттарда, тактап айтканда Кармартеншир графтыгынын Тиви өрөөнүндө пайда болгон. "Balwen" деген аталыш уэльс тилинде "ак тилке" деп которулат, бул жаныбарлардын жүзүн кооздоп турган мүнөздүү ак белгилерди чагылдырат. Порода Уэльс тоо койунун бир түрү болуп, жогорку тоолуу жайыттарда, азык-түлүк жетишсиздиги жана температуранын кескин өзгөрүүлөрү талап кылган шарттарда табигый тандоо аркылуу калыптанган. Балвендер жөнүндө тарыхый маалыматтар XVI–XVII кылымдарга таандык, бирок алардын заманбап фенотипи XX кылымда гана пайда болгон. 1947-жылдагы катастрофалык кыш породаны жок болуу коркунучуна алып келип, анын калыбына келиши үчүн жалгыз бир эркек кой калды. Жергиликтүү фермерлердин аракеттери жана 1985-жылы балвендердин ассоциациясын түзүү менен (Balwen Welsh Mountain Sheep Society) малдын саны стабилдештирилди. Бүгүнкү күндө порода сейрек деп классификацияланат, популяциясы 1000–1500 тукумдук энеси менен чектелип, Улуу Британиянын сейрек породаларды сактоо уюму (Rare Breeds Survival Trust, RBST) тарабынан "коркунучта" категориясында корголууда. Негизги мал Уэльсте топтолгон, Улуу Британиянын башка бөлүктөрүндө кичинекей мал баштары бар, ал жерде балвендер экологиялык ролу жана уникалдуу экстерьер үчүн бааланат. Сипаттамасы: Бул компакттуу, бирок бекем кой, анын конституциясы тоо шарттарына идеалдуу ылайыкташкан. Эресектер 45–60 кг. салмакка жетет, энеси 35–50 кг. Кийиктин бийиктиги эркектерде 60–65 см., ургаачыларда 50–55 см. чейин өзгөрөт. Тулку узундугу 60–65 см. жана 55–60 см. түзөт. Тулку түз, мускулдуу, породанын функционалдуулугун баса белгилеген орто деңгээлде эт формалары менен. Көйгөй терең, бирок кең эмес, 80–90 см. диаметри менен, бул узак аралыкка өтүүдө чыдамкайлыкты камсыз кылат. Жыныс диморфизми мүйүздөрдө көрүнөт: эркектер бекем, спиралдуу мүйүздөрдү көтөрөт, артка жана тарапка бурулат, ал эми ургаачылар адатта мүйүзсүз, бирок айрым жаныбарларда кичинекей мүйүздүн башталышы кездешет. Башы пропорционалдуу, түз профили менен, кыска жүн менен капталган, жүзү кара, алдыңкы бөлүгүнөн мурунку айнекке чейин созулган жаркын ак тилке менен. Ушул эле кичинекей, учтуу, кара түстөгү, кыймылдуу кулак. Мойну кыска, булчуңдуу, бир аз чыгып турган кийикке өтөт. Артка түз, бели кең, жамбашы орто деңгээлде кыскарган. Тулку компакттуу, бочка формасында, чыгыш рёбратары менен. Таякчалары бекем, кең жайгашкан, таштуу жээктерге ылайыкташкан катуу кара тырмактары менен. Жамбаштары жакшы мускулданган, бул породанын эт потенциалын көрсөтөт. Жүн капталы тыгыз, жарым-жартылай калың, нымдуу жана шамалдуу климатта жылуулукту камсыз кылган жука астынкы жүн менен. Негизги түс уголь карадан кара-күрөңгө чейин өзгөрөт, мажбурий ак белгилер менен: жүзүндөгү тилке, төрт ак "чулкалар" буттарында жана жоондугунын жарымына же эки үчтөн бирине чейин созулган ак учу. Бул стандарттан кандайдыр бир четтөө таза тукум жаныбарлар үчүн дисквалификациялоочу болуп эсептелет. Порода Уэльстин катаал шарттарына ылайыкташкан, күчтүү шамалдарга, мол жаан-чачынга жана төмөн температураларга туруштук берет, ошондой эле катаал өсүмдүктөр менен азык-түлүк жетишсиз жайыттарды натыйжалуу пайдаланат. Продуктивдүүлүгү: Балвендердин эт продукциясы экстенсивдүү кармоого багытталган тоо породаларына туура келет. Бала койлор 2,5–3,5 кг. салмакта төрөлөт, үч айда 15–20 кг. жетет, алты айда — 25–30 кг, жайытта кармоодо күнүнө 180–230 г. орточо өсүш көрсөтөт. Сойуу чыгымы 48–52% түзөт, эт майлуу эмес, жука жипчелүү жана тоо өсүмдүктөрүнүн рационасынан улам мүнөздүү жытка ээ. Ал жумшактыгы жана ширелүүлүгү үчүн, айрыкча уяларды же чоң жаныбарларды сойгондо, жана гурмандар менен жергиликтүү фермерлер арасында талап кылынат. Жүн продукциясы орточо, бирок кол өнөрчүлүк максаттар үчүн маанилүү. Жылдык жүн жыйноо эркектерде 1,8–2,5 кг., ургаачыларда 1,2–1,7 кг.