Аттын тукумдары — сатып алуу же сатуу

Аттардын породалары Порода — жалпы келип чыгышы бар жаныбарлардын тобу, ал өзгөчө белгилер жана касиеттер менен мүнөздөлөт, булар мурас катары өткөрүлөт. Генетикалык жактан шартталган биологиялык жана морфологиялык касиеттерге жана белгилерге ээ болгон үй аттардын топтору, көп учурда өзгөчө. Жакынкы 200 порода жана породалык топтор бар. Аттардын арасында таза кандуу, таза породалуу, полукандуу деп бөлүнөт, таза кандуу аттарды жакшыртуу жана көбөйтүү үчүн башка породалар колдонулбайт. Алардын ылдамдыгы, сулуулугу, конституциясынын кургактыгы менен айырмаланат. Пурак кандуу породаларга ахалтекин, араб жана таза кандуу жорго аттар кирет. Пурак кандуу аттын башка порода менен аралашуусу полукандуу деп аталат. Полукандуу породанын касиеттерин сактоо үчүн аны таза кандуу аттар менен жакшыртуу керек. Башка бардык породалык аттар таза породалуу деп аталат. Алардын көпчүлүгү таза кандуу аттарды жергиликтүү породалар менен айкалыштыруу натыйжасында чыгарылган. Мисалы, орловский рысак, аны чыгаруу үчүн араб аттары колдонулган. Бир түрдөгү, бирок ар кандай породадагы жаныбарлар типи, сырт келбети, дене өлчөмү, иштөө жөндөмдүүлүгү боюнча кескин айырмаланат. Племенная китепке породалык стандартка жооп берген племенные жаныбарлар жазылат. Эң эски племенная китеп 1793-жылы чыгарылган, ал таза кандуу жорго атка таандык. Башкача айтканда, бул породага ушул китепте ата-энелери жөнүндө маалымат табууга мүмкүн болгон аттар гана кирет. Ахалтекин жана араб породаларынын племенные китептери ХХ кылымда түзүлгөн, бирок бул породалар абдан эски, көп кылымдар бою тазалыгында өстүрүлгөн, өзгөчө белгилерге жана бир катар артыкчылыктарга ээ. Сизге белгилүү болгондой, аттар биздин заманга чейин IV кылымдын башында үйрөтүлгөн, ал эми II кылымдын экинчи жарымында адамдар тарабынан атайын чыгарылган жаңы порода пайда болгон. Бир нече аттар айыл чарбасында ар кандай иштер үчүн колдонулса, башкалары кээ бир жерлерде эт жана сүт алуу үчүн өстүрүлөт. Породалык белгилерге ээ жаныбарлар ат спорту жана шоу үчүн колдонулат. Аттар жалпы белгилер боюнча породалык топторго бириктирилет. Породалык топтордун бир нече классификациялары бар, бирок бүгүнкү күндө эң кеңири таралган Чарльз Дарвин тарабынан 1859-жылы сунушталган классификация. Ага ылайык, бардык аттардын породалары аборигендик (табигый, жергиликтүү), заводдук (жасалма) жана өтмө деп бөлүнөт, булар адамдын алардын түзүлүшүнө болгон таасиринин даражасына жараша. Аборигендик породалар, өз кезегинде, талаа, тоо жана ормандык деп бөлүнөт — аттардын жашоо шарттарына жараша. Заводдук жана өтмө породалардын иштөө жөндөмдүүлүгүнө жараша жорго, рысак, упряжный, жорго-упряжный жана оор жүк ташуучу аттар бөлүнөт. Дүйнөнүн ар бир өлкөсү өз аймагында чыгарылган уникалдуу породасы менен мактана алат. Адам тарабынан түзүлгөн аттардын породалары абдан узак убакыт бою жашай алат, же убакыттын өтүшү менен ар кандай жагдайларга байланыштуу жок болуп кетиши мүмкүн. Мисалы, азыркы учурда ростопчинский жорго, стрелецкий, черноморский, херренхаузенский, сеннерский, фламандский, норфолкский жана башка көптөгөн породалар жок. Аборигендик породалар Мындай аттар белгилүү бир аймактын табигый шарттарына жакшы ылайыкташкан, универсалдуу жана бир катар орточо касиеттерге ээ. Алардын бою төмөн жана чыдамкайлыгы жогору, анткени алар ачык абада жыл бою жашоого ылайыкташкан, көп учурда азык-түлүк жетишсиздиги, климаттын өзгөрүшү, узак аралыкка өтүү шарттарында пайда болгон, аткарыла турган иштерге караганда.