Яки ваҳшӣ — харидан ё фурӯхтан

Таърихи насл. Яке аз калонтарин сокинони Тибет Яки ваҳшӣ мебошад, ки дар тӯли садсолаҳо воситаи таъминот ва ҳаракат барои одамон хизмат мекунад. Ба туфайли ин ҳайвонҳои уникалӣ одамон дар шароити сахти Тибет ва баландкӯҳ зинда мемонанд. Чӯпонҳои кӯчӣ шир, гӯшт ва мўйи Яки ваҳширо барои фаъолияти худ истифода мебаранд. Умри Яки ваҳшӣ тақрибан 20 сол аст, ҳайвони хеле калон, вазнаш то 1000 кг мерасад. Яки ваҳшӣ таърихи хеле бой дорад, ба оилаи Полорогих, насли Бӯриҳои ҳақиқӣ мансуб аст, ватанаш Тибет ҳисобида мешавад. Якҳо ба ду гурӯҳи калон, хонагӣ ва ваҳшӣ тақсим мешаванд. Як версия вуҷуд дорад, ки якҳо ва бизонҳои шимолии Амрико аз як аҷдоди умумӣ пайдо шудаанд, Яки ваҳшӣ дар Осиёи Ғарбӣ боқӣ монда, бизонҳо ба Амрикои Шимолӣ кӯчиданд. Яки ваҳшии тибетӣ «дронг» номида мешавад. Тибет минтақаи аҷиб ва зебоест, ки дар он ҳайвонҳо зинда мондан хеле душвор аст, ҳавои кӯҳӣ, миқдори камтари боришот ва иқлими сахт, барои сокинони он баъзе мушкилот эҷод мекунад, аммо Яки ваҳшӣ барои зиндагӣ дар чунин шароитҳо хеле омодагии хуб доранд. Ба маълумоти археологӣ, Яки ваҳшӣ дар кӯҳҳои Тибет, Осиёи Марказӣ ва Шарқӣ дар давоми 6000-8200 сол зиндагӣ мекунанд. Имрӯз Яки ваҳшӣ дар баландии 3000-5500 метр дар Тибет, Непал, кишварҳои Осиёи Марказӣ дид мешавад, аммо дар Бутан он ба ҳайвонҳои нобудшуда шомил мешавад. Дар рӯзҳои мо Яки ваҳшӣ ҳамчун навъе, ки осебпазир аст, ҳисобида мешавад, тибқи маълумоти пешакӣ дар минтақаҳои баландкӯҳии Тибет тақрибан 15,000 сар мавҷуд аст. Экстерьер. Яки ваҳшӣ хеле аҷиб ба назар мерасад, саре монанди гов, бадане монанди бизон, дуди монанди асп ва мўйи монанди коз. Якҳои хонагӣ хрюка мекунанд, чунки онҳо наметавонанд мўйи кунанд ва овозҳое, ки ба хрюка кардан монанданд, мебарорад, бинобар ин, Якҳоро «бӯриҳои хрюкакунанда» меноманд, аммо Яки ваҳшӣ ягон овоз намедиҳад, бинобар ин, онҳоро «бӯриҳои хомӯш» меноманд. Вақте ки ба ин ҳайвон назар мекунед, қуввати он дарк мешавад, саре калон ва паст, гӯшҳои хурсанде, шохҳои холӣ, бадане мускулдор бо мўйи дароз, бо гулӯ нағз, пойҳои кӯтоҳ ва копитаҳои дурахшон Яки ваҳширо бо силуети хеле шинос месозад. Вазни мардери калон метавонад аз 1000 кг зиёд бошад, ва занон тақрибан 400 кг, дар ҳоле ки дарозии бадан бидуни ҳисоб кардани дуд то 3,5-4,0 м мерасад, баландии дар гулӯ то 2 м, баландии шона аз 1,37 м то 2,03 м ва дарозии дуд аз 60 см то 75 см. Мардери Яки ваҳшӣ тақрибан се маротиба калонтар аз занон аст, шохҳои мардерон вазнинтар, бо хати паҳлӯии васеъ ва каме ба дохил хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати хати